Праверкі даных
Правілы, паводле якіх кніга спрачаецца з запісам
Гэтая старонка не вычытана носьбітам мовы, на якой вы яе чытаеце. Галіновыя тэрміны могуць быць перададзены недакладна; лічбы і крыніцы пад імі аднолькавыя на ўсіх мовах.
Адкрыты спіс: што правяраецца, чаму гэта памылка і што з ёй рабіць. Правілы названы загадзя.
правіл у рэестры
знаходзяць супярэчнасць у даных
паведамляюць, што даных не хапае
звяртаюць увагу, але не стрымліваюць пацвярджэнне
маюць лікавую мяжу, названую ўслых
Тры станы, і сярод іх няма «выправіць»
Праверка не просіць выправіць запіс, і гэта не ветлівасць. Адрозніць выпраўленне ад падгонкі яна не можа па сваёй будове: правіла, якое кажа «надой 45 000 кг па-за межамі», пры слове «выправіце» просіць паставіць 12 000 — заслона знікне, знак Асацыяцыі стане, а кніга запіша лік, якога ніхто не мераў. Таму праверка называе стан запісу, а рашэнне застаецца за людзьмі.
Станаў тры. «Патрэбны даныя» — палі не запоўнены: няма даты нараджэння, няма пароды, няма ніводнага бацькі. Ашукваць тут няма чаго, шлях адзін — дагрузіць. «Даныя не сыходзяцца» — даныя ёсць і супярэчаць адно аднаму: ацёл раней за нараджэнне, ДНК выключыла запісанага бацьку, крэўнасць больш за сто працэнтаў. Тут праўка запісу якраз і ёсць тое, чаго нельга рабіць без падставы. «Варта паглядзець» — правіла заўважыла дзіўнасць і можа памыляцца.
Розніца паміж другім і трэцім не ў строгасці, а ў тым, ці можа правіла памыляцца. «Бацька маладзейшы за нашчадка» памыляцца не можа — гэта супярэчнасць. «Надой вышэй за дваццаць пяць тысяч» можа: такая карова рэдкая, але магчымая, і забараніць яе значыла б паручыцца за тое, чаго мы не ведаем.
Што адбываецца з запісам, да якога ёсць пытанні
Нічога не выдаляецца і не адкочваецца: даныя ляжаць у кнізе, гаспадарка іх бачыць і правіць. Стрымліваецца іншае — пацвярджэнне Асацыяцыі, той самы знак, дзеля якога запіс і заводзяць. Пакуль знаходка не разабрана, жывёла не пацвярджаецца і племянной па кнізе не лічыцца.
Здымаецца гэта па-рознаму. «Патрэбны даныя» здымаюцца загрузкай таго, чаго не хапае, — і толькі ёю. «Даныя не сыходзяцца» здымаюцца тлумачэннем, якое прымае эксперт: дакументам, даведкай лабараторыі, лістом гаспадаркі пра тое, адкуль узялося разыходжанне. Эксперт мае права палічыць знаходку неістотнай і зняць яе — але здымае ён яе паіменна, для гэтага запісу і гэтага правіла, і гэта застаецца ў гісторыі заяўкі.
Трэці зыход таксама законны: прызнаць, што жывёла племянной не лічыцца. Кніга не абавязана пацвярджаць усё, што ў яе загрузілі, і запіс без пацвярджэння — не брак, а сумленны стан спраў.
Чаго кніга патрабуе апроч узгодненасці
Правілы ніжэй звяраюць даныя паміж сабой. Асобна ад іх кніга глядзіць на паўнату: пацвярджэнне азначае не толькі «разыходжанняў няма», але і «перададзена ўсё неабходнае». Пералік кароткі і адзін на ўсе заяўкі.
Без чаго запіс не пацвярджаецца:
- дата нараджэнняад яе лічацца ўзрост першага ацёлу, нумары лактацый і праверкі радаводу
- пародабез пароды запіс не параўнаць з аднагодкамі і не ўключыць у справаздачы
- бацька: запіс у кнізе або нумар па дакументахкніга пацвярджае паходжанне; без бацькі пацвярджаць няма чаго
- маці: запіс у кнізе або нумар па дакументахбез маці рвецца мацярынская лінія і не лічыцца інбрыдынг нашчадка
- хоць адзін ацёлкарова без ацёлу — гэта або не карова, або страчаная гісторыя
- кантрольныя дойкі (мінімум 6, калі заяўлены надой за 305 дзён)надой за 305 дзён без замераў — лік, узяты невядома адкуль
Спіс
У кожнага правіла ёсць нумар — на яго можна спаслацца ў лісце ці ў размове з падтрымкай: «правіла 45». Нумар адлюстроўвае месца ў рэестры і мяняецца, калі ў сярэдзіну спіса дадаюць новае; нязменны ключ правіла — яго код, ён едзе ў выгрузкі і застаецца ранейшым назаўсёды.
паглядзець: 31правіл у рэестры
Пашпарт1 правіла
Палі самой карткі: нумар, дата нараджэння, парода, кроўнасць.
1.5Вушная бірка паўтараецца
паглядзецьАдзін нумар біркі стаіць у некалькіх жывёл пакета.
Бірку мяняюць і перавешваюць, таму ўнікальнай яна не лічыцца. Але дзве жывыя жывёлы з адной біркай у адной гаспадарцы — амаль заўсёды памылка набору.
Паходжанне3 правілы
Бацькі, радавод і ўсё, што з яго лічыцца. Памылка тут даражэйшая за іншыя: яна не псуе адзін запіс, а скажае ацэнку ўсіх нашчадкаў.
2.5Бацька выбыў задоўга да зачацця
паглядзецьБацька выбыў раней, чым мог быць зачаты нашчадак: паміж выбыццём і нараджэннем больш за тэрмін цельнасці.
Само па сабе не памылка: замарожанае семя працуе дзесяцігоддзямі, і гэта звычайны выпадак. Але калі гаспадарка семя не захоўвае, значыць сувязь усталявана не з тым быком.
2.11Кроўнасць не сыходзіцца з бацькоўскай
паглядзецьКроўнасць адрозніваецца ад паўсумы бацькоўскіх больш чым на допуск.
Доля крыві нашчадка — сярэдняе доляў бацькоў. Разыходжанне азначае памылку або ў кроўнасці, або ў самім бацьку; другое значна горш, бо псуе і ўсіх астатніх нашчадкаў гэтага бацькі. Адзінае правіла, у якога вага залежыць ад велічыні разыходжання: пазнака злева гаворыць пра часты выпадак, а вялікае разыходжанне прыходзіць як «выправіць».
2.12Інбрыдынг не сыходзіцца з радаводам
паглядзецьУведзены ў картку каэфіцыент інбрыдынгу адрозніваецца ад палічанага па радаводзе.
Разыходжанне не заўсёды памылка: наш разлік ідзе па тым радаводзе, што ёсць у кнізе, а гаспадарка магла лічыць па больш поўным. Але гэта заўсёды пытанне — па якім менавіта.
Узнаўленне7 правіл
Ацёлы і асемяненні — не паасобку, а як паслядоўнасць у часе.
3.2Першы ацёл занадта позна
паглядзецьУзрост першага ацёлу больш за сорак восем месяцаў.
Ацёл у чатыры гады магчымы, проста дарагі. Але часцей гэта значыць, што больш раннія ацёлы проста не запісаны, — і тады няверны не ўзрост, а паўната даных.
3.6Пропуск у нумарацыі ацёлаў
паглядзецьУ радзе нумароў ацёлаў не хапае аднаго або некалькіх.
Або ацёл не запісаны — і тады няпоўныя ўсе пажыццёвыя велічыні, — або нумары прастаўлены няверна.
3.11Цяля нарадзілася не ў дзень ацёлу
паглядзецьДата нараджэння жывёлы, запісанай прыплодам, не супадае з датай ацёлу.
Ацёл і нараджэнне цяляці — адзін факт, запісаны двойчы. Разыходжанне азначае, што прыплодам адзначана не тая жывёла або ў адной з дат памылка набору.
3.12Прыплод не сыходзіцца сам з сабой
паглядзецьТып нараджэння, лікі жывых цялушак, бычкоў і мёртванароджаных і карткі цялят гавораць пра розную колькасць.
Колькі нарадзілася, кніга ведае тройчы, і тры крыніцы завяліся ў розны час: тып нараджэння пераносілі з ранейшай сістэмы, лікі прастаўляюць уручную, карткі заводзяць не на ўсіх цялят. Разыходжанне азначае, што адно з трох запісана няверна, а якое менавіта — відаць па самой знаходцы.
3.13Дойка па-за лактацыяй
паглядзецьКантрольная дойка запісана раней за першы ацёл каровы або пасля даты запуску.
Даіць няма чаго да першага ацёлу і пасля запуску. Звычайна пераблытана жывёла або з’ехаў год у даце.
3.15Паміж ацёламі больш за два з паловай гады
паглядзецьПрамежак паміж суседнімі па нумары ацёламі перавышае дзевяцьсот дзён.
Амаль заўсёды гэта прапушчаны ацёл, а не карова, якая прастаяла яловай два з паловай гады: нумары ацёлаў ідуць запар, а адзін з іх не запісаны. Пропуск зрушвае нумарацыю лактацый і ўзроставую групу ва ўсіх наступных запісах жывёлы.
3.16Першае асемяненне пазней за восем месяцаў пасля ацёлу
паглядзецьАд ацёлу да першага асемянення прайшло больш за дзвесце пяцьдзясят дзён.
Такі разрыў азначае або страчаныя запісы пра асемяненні, або карову, якую паўгода не асемянялі і ўсё ж пакінулі ў статку. Абодва выпадкі вартыя пытання, і абодва псуюць сервіс-перыяд — велічыню, па якой мяркуюць пра ўзнаўленне ўсяго статка.
Прадукцыйнасць4 правілы
Надоі, тлушч, бялок і іх узгодненасць паміж сабой.
4.5Прывезеная ацэнка разыходзіцца з разлікам кнігі
паглядзецьМесца жывёлы па прывезенай ацэнцы і па разліку кнігі адрозніваецца больш чым на сорак працэнтыляў.
Ацэнкі на розных базах не абавязаны супадаць, але абавязаны быць пра адну жывёлу. Разыходжанне ў сорак працэнтыляў азначае, што адна з іх пра іншае: пераблытаны слупок, ацэнка чужой жывёлы, індэкс іншай пароды або іншай шкалы. Працэнтылі параўноўваюцца таму, што гэта адзіная агульная велічыня: ачкі індэкса ў розных цэнтраў непараўнальныя, а месца ў сваёй папуляцыі — так.
4.11Тлушч у кілаграмах не сыходзіцца з працэнтам
паглядзецьМалочны тлушч у кілаграмах адрозніваецца ад здабытку надою на працэнт тлушчу больш чым на дзясятую долю.
Разыходжанне большае за акругленне азначае, што лікі ўзятыя з розных крыніц, і які з іх верны, ведае толькі гаспадарка.
4.14Паміж кантрольнымі дойкамі больш за 75 дзён
паглядзецьУ радзе кантрольных доек адной лактацыі ёсць прамежак даўжэйшы за семдзесят пяць дзён.
Надой за 305 дзён лічыцца па адрэзках паміж замерамі, і прамежкі кніга далічвае сама. За сямюдзесяццю пяццю днямі крывая паміж дзвюма кропкамі аднаўляецца ўжо не па даных, а па здагадцы: пік лактацыі можа цалкам змясціцца ў пропуск. Гэта тая самая падстава, па якой кніга патрабуе не менш за шэсць доек, — дагэтуль абвешчаная ў слоўніку і не правераная.
4.15Метад кантролю мяняецца пасярод лактацыі
паглядзецьУ межах адной лактацыі частка замераў знята службай уліку, частка — гаспадаркай, або метады кантролю адрозніваюцца іначай.
Надой за 305 дзён складаецца з кропак аднаго рада, і рад абавязаны быць аднародным: замер службы ўліку і замер гаспадаркі — розныя па доказнасці лікі. Праверка па статку гэта ўжо бачыць, але там яна гаворыць пра статак увогуле; тут гаворка пра канкрэтную лактацыю, з якой лічыцца канкрэтны лік у дакуменце жывёлы.
Супастаўнасць па статку16 правіл
Адзіная група, дзе знаходка адносіцца не да запісу, а адразу да ўсяго статка. Кожны запіс паасобку тут бездакорны — бяда ў тым, што разам яны атрыманы па-рознаму і параўноўваць іх між сабой нельга. Таму і лічацца яны не па заяўцы, а па ўсім статку: доля, палічаная па выбарцы, назвала б сябе доляй па статку і схлусіла б. Відаць у «Праверыць мой статак» і ў эксперта пры разборы заяўкі; падачу яны не спыняюць.
6.2Значэнні прастаўлены, а не змераны
паглядзецьУ межах аднаго кантрольнага дня тлушч, бялок, саматычныя клеткі або ўдой за суткі запісаны так, як вымярэнне выглядаць не можа: адно значэнне ў занадта многіх, або разброс блізкі да нуля, або ў большасці запісаў апошні знак нулявы.
Кожны такі лік паасобку праўдападобны, і паштучныя праверкі прапускаюць іх усе да адной. Разам яны азначаюць, што проб не рабілі, а калонку проста запоўнілі. Па такіх запісах лічыцца і лактацыя, і пляменная каштоўнасць, і параўнанне з аднагодкамі — гэта значыць памылка расходзіцца па ўсёй кнізе, застаючыся нябачнай.
6.3Дойкі атрыманы з розных крыніц
паглядзецьКантрольныя дойкі статка запісаны часткова з лабараторыі, часткова са слоў уладальніка або імпартам.
Лабараторны замер і замер гаспадаркі — розныя па дакладнасці лікі, і складаць іх у адно сярэдняе нельга. Гэта не забарона: папярэджанне гаворыць, што частка даных не пацверджана незалежна, і па іх нельга меркаваць пра статак як пра адзінае цэлае.
6.4Індэксы палічаны па розных базах параўнання
паглядзецьУ межах аднаго профілю ацэнкі жывёл статка спасылаюцца на розныя версіі базы параўнання.
Індэкс — гэта адхіленне ад базы. Дзвюх жывёл, палічаных ад розных баз, нельга ні параўнаць, ні паставіць у адзін спіс: розніца паміж імі часткова адлюстроўвае розніцу баз, а не жывёл.
6.5Год без ніводнага ацёлу
паглядзецьУ радзе гадоў паміж першым і апошнім ацёлам статка ёсць год, за які не запісана ніводнага. Глядзіцца толькі ў статках, якія целяцца рэгулярна: пры рэдкіх ацёлах пусты год нічога не значыць.
Статак, які цяліўся да і пасля, не мог не цяліцца ў прамежку. Амаль заўсёды гэта неперададзеная за год справаздача, а не прастой: пажыццёвыя велічыні і ўзрост першага ацёлу па гэтых гадах лічацца няверна.
6.6Даты нараджэння сыходзяцца ў адну дату
паглядзецьПрыкметная доля статка лічыцца народжанай першага студзеня або першага чысла месяца.
Так выглядае перанос з папяровага ўліку, дзе вядомы быў толькі год або месяц: недастатковае запаўнялі пачаткам перыяду. Узрост першага ацёлу па такіх запісах зрушаны на месяцы, і гаспадарка выглядае горш або лепш, чым яна ёсць.
6.7Надоі падазрона круглыя
паглядзецьПрыкметная доля надояў у статку кратная пяцістам кілаграмам.
Змераны надой круглым бывае рэдка. Масавая кратнасць азначае ацэнку на вока або перанос са справаздачы, дзе лікі ўжо акруглілі, — і такія даныя нельга выкарыстоўваць для ацэнкі пляменнай каштоўнасці.
6.8Надой не сыходзіцца з астатнім статкам
паглядзецьНадой асобных жывёл адрозніваецца ад медыяны свайго ж статка больш чым утрая ў любы бок.
Рамка праўдападобнасці адна на ўсю кнігу і загадзя шырокая. Статак — куды больш дакладная мерка: у гаспадарцы з сярэднім надоем 7 000 кг запіс на 22 000 фармальна праўдападобны, а на справе гэта амаль заўсёды лішні нуль або чужы радок.
6.9Каровы без ніводнай кантрольнай дойкі за год
паглядзецьУ часткі жывых самак за апошнія дванаццаць месяцаў не запісана ніводнага замеру. Лічыцца па ўсіх жывых самках, уключаючы цялушак: той жа ўмовай, якой гэты лік выводзіцца ў паласе спраў кабінета.
Прадукцыйнасць у кнізе лічыцца па кантрольных дойках. Карова без замераў не ўдзельнічае ні ў ацэнцы быка па дочках, ні ў сярэдніх па статку — яна ёсць у спісе і адсутнічае ў разліках. Гэты ж лік гаспадарка бачыць у паласе спраў кабінета: там ён называе працу, тут — яе прычыну.
6.11Ніводнага мёртванароджання
паглядзецьЗа ўсе запісаныя ацёлы статка не адзначана ніводнага мёртванароджанага цяляці.
Мёртванароджанні бываюць ва ўсіх: у свеце гэта пяць-восем працэнтаў ацёлаў, і нуль пры сотні ацёлаў азначае не дабрабыт, а тое, што страты не запісваюць. Доля мёртванароджаных — паказчык, па якім мяркуюць пра работу з сухастоем і ацёлам; статак без яе выглядае лепш, чым ён ёсць, і параўноўваць яго з тым, хто вядзе ўлік сумленна, нельга.
6.12Ніводнай падзеі здароўя за год
паглядзецьЗа апошнія дванаццаць месяцаў у статку не запісана ніводнага выпадку хваробы або лячэння.
Каровы хварэюць, і малочнага статка без ніводнага выпадку мастыту за год не бывае. Пусты журнал азначае не здароўе, а адсутнасць уліку — і ўсё, што кніга лічыць па здароўі, у такім статку моўчкі няправільна. Горш: такі статак выглядае ўзорным побач з тым, дзе падзеі запісаны сумленна.
6.13Ніводнага выбыцця за некалькі гадоў
паглядзецьЗа апошнія тры гады ў статку не адзначана ні выбракоўкі, ні падзежу, ні продажу на бок.
Статка без выбыцця не бывае: каровы выбываюць па ўзросце, па хваробе, па бясплоддзі. Нуль азначае, што выбыцці афармляюць міма кнігі, і тады няверны назоўнік у кожнай долі — ад працэнта кароў з запісаным надоем да сярэдняга ўзросту статка. Гэта памылка, якой не відаць ні ў адным асобным запісе.
6.14Запіс правілі пасля пацвярджэння Асацыяцыяй
паглядзецьУ жывёлы са знакам Асацыяцыі палі мянялі ўжо пасля таго, як знак быў пастаўлены.
Пацвярджэнне адносіцца да таго стану запісу, які бачыў эксперт. Праўка пасля яго законная — даныя ўдакладняюцца, — але знак пры гэтым працягвае стаяць і азначае ўжо не тое, што азначаў. Кніга гэта запісвае ў журнал правак з першага дня і дагэтуль нікому не паказвала.
6.15Адно поле перапісвалі некалькі разоў запар
паглядзецьАдно і тое ж поле аднаго запісу правілі тры разы і больш за тыдзень.
Так выглядае падбор значэння: лік мяняюць, глядзяць на вынік, мяняюць зноў. Гэтак жа выглядае і сумленны пошук памылкі ў пераносе — адрозніць іх па журнале нельга, і правіла за гэта не бярэцца. Яно называе месца, дзе варта спытаць, што там адбывалася.
6.16Падзеі заводзяцца заднім чыслом
паглядзецьПрыкметная доля падзей статка запісана ў кнігу нашмат пазней за той дзень, якім яны датаваны.
Дойка за сакавік, загружаная ў снежні, адноўлена па памяці або па паперы — і памылак у ёй на парадак больш, чым у запісанай адразу. Само па сабе гэта не парушэнне: гаспадарка мае права данесці даныя за мінулы год. Але матэрыял такога паходжання нельга моўчкі складаць у адно сярэдняе з бягучым улікам, і ведаць пра яго трэба да, а не пасля разліку.
6.17Адны і тыя ж даныя прыходзяць ад розных адпраўнікоў
паглядзецьЗапісы адной жывёлы аднаго віду — напрыклад, прадукцыйнасць — прысылалі два і больш розныя адпраўнікі.
З’яўленне даручэнняў на загрузку зрабіла гэта магчымым: службу ўліку і лабараторыю прызначае гаспадарка, і абедзве шлюць дойкі. Хто з іх мае рацыю, кніга не вырашае — перамагае той, хто прыслаў апошнім, і адбываецца гэта моўчкі. Пакуль канфлікт не названы, уладальнік даных не ведае, чые лікі ў яго ляжаць.