Праверкі даных

Правілы, паводле якіх кніга спрачаецца з запісам

Гэтая старонка не вычытана носьбітам мовы, на якой вы яе чытаеце. Галіновыя тэрміны могуць быць перададзены недакладна; лічбы і крыніцы пад імі аднолькавыя на ўсіх мовах.

Адкрыты спіс: што правяраецца, чаму гэта памылка і што з ёй рабіць. Правілы названы загадзя.

77

правіл у рэестры

36

знаходзяць супярэчнасць у даных

10

паведамляюць, што даных не хапае

31

звяртаюць увагу, але не стрымліваюць пацвярджэнне

39

маюць лікавую мяжу, названую ўслых

Тры станы, і сярод іх няма «выправіць»

Праверка не просіць выправіць запіс, і гэта не ветлівасць. Адрозніць выпраўленне ад падгонкі яна не можа па сваёй будове: правіла, якое кажа «надой 45 000 кг па-за межамі», пры слове «выправіце» просіць паставіць 12 000 — заслона знікне, знак Асацыяцыі стане, а кніга запіша лік, якога ніхто не мераў. Таму праверка называе стан запісу, а рашэнне застаецца за людзьмі.

Станаў тры. «Патрэбны даныя» — палі не запоўнены: няма даты нараджэння, няма пароды, няма ніводнага бацькі. Ашукваць тут няма чаго, шлях адзін — дагрузіць. «Даныя не сыходзяцца» — даныя ёсць і супярэчаць адно аднаму: ацёл раней за нараджэнне, ДНК выключыла запісанага бацьку, крэўнасць больш за сто працэнтаў. Тут праўка запісу якраз і ёсць тое, чаго нельга рабіць без падставы. «Варта паглядзець» — правіла заўважыла дзіўнасць і можа памыляцца.

Розніца паміж другім і трэцім не ў строгасці, а ў тым, ці можа правіла памыляцца. «Бацька маладзейшы за нашчадка» памыляцца не можа — гэта супярэчнасць. «Надой вышэй за дваццаць пяць тысяч» можа: такая карова рэдкая, але магчымая, і забараніць яе значыла б паручыцца за тое, чаго мы не ведаем.

Што адбываецца з запісам, да якога ёсць пытанні

Нічога не выдаляецца і не адкочваецца: даныя ляжаць у кнізе, гаспадарка іх бачыць і правіць. Стрымліваецца іншае — пацвярджэнне Асацыяцыі, той самы знак, дзеля якога запіс і заводзяць. Пакуль знаходка не разабрана, жывёла не пацвярджаецца і племянной па кнізе не лічыцца.

Здымаецца гэта па-рознаму. «Патрэбны даныя» здымаюцца загрузкай таго, чаго не хапае, — і толькі ёю. «Даныя не сыходзяцца» здымаюцца тлумачэннем, якое прымае эксперт: дакументам, даведкай лабараторыі, лістом гаспадаркі пра тое, адкуль узялося разыходжанне. Эксперт мае права палічыць знаходку неістотнай і зняць яе — але здымае ён яе паіменна, для гэтага запісу і гэтага правіла, і гэта застаецца ў гісторыі заяўкі.

Трэці зыход таксама законны: прызнаць, што жывёла племянной не лічыцца. Кніга не абавязана пацвярджаць усё, што ў яе загрузілі, і запіс без пацвярджэння — не брак, а сумленны стан спраў.

Чаго кніга патрабуе апроч узгодненасці

Правілы ніжэй звяраюць даныя паміж сабой. Асобна ад іх кніга глядзіць на паўнату: пацвярджэнне азначае не толькі «разыходжанняў няма», але і «перададзена ўсё неабходнае». Пералік кароткі і адзін на ўсе заяўкі.

Без чаго запіс не пацвярджаецца:

Спіс

У кожнага правіла ёсць нумар — на яго можна спаслацца ў лісце ці ў размове з падтрымкай: «правіла 45». Нумар адлюстроўвае месца ў рэестры і мяняецца, калі ў сярэдзіну спіса дадаюць новае; нязменны ключ правіла — яго код, ён едзе ў выгрузкі і застаецца ранейшым назаўсёды.

не сыходзіцца: 36правіл у рэестры

Пашпарт2 правілы

Палі самой карткі: нумар, дата нараджэння, парода, кроўнасць.

1.2Дата нараджэння ў будучыні

не сыходзіцца

Дата нараджэння пазнейшая за сённяшні дзень.

Звычайна пераблытаны месцамі дзень і месяц або памылка ў годзе.

1.4Кроўнасць па-за дыяпазонам

не сыходзіцца

Кроўнасць меншая за нуль або большая за сто працэнтаў.

Доля крыві — частка цэлага, за сто працэнтаў яна выйсці не можа.

Мяжа: 0…100 %
Такія даныя не прапускае і сама база — правіла застаецца для запісаў, што прыйшлі збоку.

Паходжанне10 правіл

Бацькі, радавод і ўсё, што з яго лічыцца. Памылка тут даражэйшая за іншыя: яна не псуе адзін запіс, а скажае ацэнку ўсіх нашчадкаў.

2.1Жывёла сустракаецца сярод сваіх продкаў

не сыходзіцца

Ідучы ўверх па радаводзе, вяртаемся да гэтай самай жывёлы.

Абход радавода на такім месцы зацыкліваецца. Разлік інбрыдынгу гэта перажывае — там стаіць затычка, — але цаной таго, што сапраўдны каэфіцыент нельга палічыць ні ў гэтай жывёлы, ні ў яе нашчадкаў.

Мяжа: пошук на 9 пакаленняў

2.2Немагчымы ўзрост бацькоў

не сыходзіцца

На момант нараджэння нашчадка бацьку было менш за 19 месяцаў або больш за 20 гадоў. Атрыманыя перасадкай эмбрыёна ў гэтым правіле не лічацца зусім.

Менш за дзевятнаццаць — фізічна немагчыма: цельнасць доўжыцца каля 279 дзён. Больш за дваццаць гадоў — амаль заўсёды сувязь не з той жывёлай, напрыклад з поўным цёзкам па мянушцы. Пры перасадцы эмбрыёна ўзрост донара трэба лічыць на дату атрымання эмбрыёна, а не нараджэння цяляці: такога поля ў кнізе пакуль няма, і правіла маўчыць, а разбор кажа, у колькіх запісаў.

Мяжа: 19 месяцаў … 20 гадоў

2.3Маці нарадзіла двойчы запар занадта хутка

не сыходзіцца

У адной маці двое нашчадкаў з розніцай менш за 270 дзён, і гэта не двайня. Нашчадкі, атрыманыя перасадкай эмбрыёна, у лік не ідуць.

Карова не можа выносіць два прыплады хутчэй, чым доўжыцца цельнасць. Або адзін з нашчадкаў запісаны не той маці, або гэта двайня, адзначаная як два асобныя ацёлы. У донара эмбрыёнаў гэтай забароны няма: яна не выношвала сваіх нашчадкаў, іх выносілі розныя рэцыпіенты, і прамежак паміж нараджэннямі бывае любы.

Мяжа: менш за 270 дзён паміж нашчадкамі

2.4У маці больш нашчадкаў, чым змяшчаецца ў яе жыццё

не сыходзіцца

Колькасць прыплодаў у адной маці большая, чым яна магла прынесці паміж першым магчымым ацёлам і нараджэннем апошняга запісанага нашчадка. Двайняты лічацца за адзін прыплод, нашчадкі ад перасадкі эмбрыёна не лічацца зусім.

Так выглядае злучэнне: два ці тры розныя жывёлы з падобнымі нумарамі зведзены ў адну картку, і ўсё іх патомства запісана на адну карову. Паштучныя правілы такога злучэння не бачаць — кожная сувязь паасобку праўдападобная, а немагчымая іх сума. Памылка пры гэтым не адна: няправільная радаслоўная ва ўсіх нашчадкаў адразу, а разам з ёй іх кроўнасць, інбрыдынг і ацэнка.

Мяжа: адзін прыплод у 270 дзён пачынаючы з 19 месяцаў

2.6Жывёла запісана сваім бацькам

не сыходзіцца

У полі бацькі або маці стаіць сама гэта жывёла.

Абход радавода на такім запісе зацыкліваецца, і каэфіцыент інбрыдынгу палічыць нельга.

Такія даныя не прапускае і сама база — правіла застаецца для запісаў, што прыйшлі збоку.

2.7Бацькі не таго полу

не сыходзіцца

Бацькам запісана самка або маці запісаны самец.

Часцей за ўсё пераблытаны месцамі палі бацькі і маці пры ўводзе.

2.8Бацька маладзейшы за нашчадка

не сыходзіцца

Адзін з бацькоў нарадзіўся пазней за нашчадка або ў той жа дзень.

Прамая супярэчнасць: звычайна сувязь усталявана не з той жывёлай — напрыклад, з поўным цёзкам па мянушцы.

2.10Радавод па паперы не сыходзіцца з сувяззю

не сыходзіцца

Нумар бацькі, перапісаны з пасведчання, адрозніваецца ад нумара жывёлы, з якой усталявана сувязь.

Радавод захоўваецца двойчы: сувяззю і тэкстам з дакумента. Пакуль яны супадаюць, гэта падстрахоўка; як толькі разышліся — адзін з двух запісаў няверны, і які менавіта, ведае толькі гаспадарка.

2.13Высокі інбрыдынг

не сыходзіцца

Каэфіцыент інбрыдынгу перавышае ўстаноўленую мяжу.

Такое значэнне атрымліваецца пры блізкароднасным спарванні і патрабуе пацвярджэння паходжання дакументамі.

Мяжа: вышэй за 25 %

2.14ДНК-тэст выключыў паходжанне

не сыходзіцца

Па выніках тэсту паходжанне не пацверджана, а бацькі ў картцы засталіся.

Гэта прамая супярэчнасць паміж дакументам і запісам — і адзіны выпадак, калі сістэма ведае напэўна, што радавод няверны.

Узнаўленне12 правіл

Ацёлы і асемяненні — не паасобку, а як паслядоўнасць у часе.

3.1Першы ацёл занадта рана

не сыходзіцца

Узрост першага ацёлу менш за дзевятнаццаць месяцаў.

Цельнасць доўжыцца каля 279 дзён, значыць такі ацёл патрабаваў бы апладнення да палавога паспявання. Гэта памылка ў даце, іншых тлумачэнняў няма.

Мяжа: маладзей за 19 месяцаў

3.3Два ацёлы пазначаны першымі

не сыходзіцца

Нумар 1 стаіць у некалькіх ацёлаў адной каровы.

Нумар ацёлу — скразная нумарацыя жыцця каровы, першы бывае адзін.

3.4Ацёлы ідуць не па парадку

не сыходзіцца

Ацёл з большым нумарам запісаны больш ранняй датай, чым папярэдні.

Кожнае значэнне паасобку праўдападобнае, немагчымы толькі іх парадак. Звычайна пераблытана нумарацыя пры пераносе з ранейшай сістэмы ўліку.

3.5Паміж ацёламі менш за цельнасць

не сыходзіцца

Прамежак паміж суседнімі ацёламі карацейшы за дзвесце семдзесят дзён.

Карова не можа ацяліцца двойчы хутчэй, чым доўжыцца цельнасць. Або памылка ў даце, або другім запісам адзначаны аборт.

Мяжа: менш за 270 дзён

3.7Падзея запісана двойчы

не сыходзіцца

У адной жывёлы дзве аднолькавыя падзеі ў адну дату: два ацёлы, два асемяненні або дзве дойкі.

Звычайна гэта паўторная загрузка таго ж файла. Пакуль дубль не прыбраны, усе сярэднія па жывёле лічацца па падвоеных даных, а нумарацыя ацёлаў ідзе наперад.

3.8Асемяненне занадта рана пасля ацёлу

не сыходзіцца

Паміж ацёлам і асемяненнем менш за дваццаць дзён.

Раней за дваццаты дзень матка не аднавілася, і асемяняць фізічна няма чаго. Гэта не смелы менеджмент, а памылка ў даце.

Мяжа: менш за 20 дзён

3.9Тэст на цельнасць раней за асемяненне

не сыходзіцца

Дата праверкі цельнасці стаіць раней за дату самога асемянення.

Парадак падзей перавернуты: правяраць няма чаго да таго, як асемянілі.

3.10Бык нарадзіўся пазней за асемяненне

не сыходзіцца

Бык-вытворца, запісаны ў асемяненне, нарадзіўся пасля яго даты.

Сувязь усталявана не з той жывёлай — як правіла, з цёзкам па мянушцы або па кароткім нумары.

3.14Два ацёлы пад адным нумарам

не сыходзіцца

У жывёлы некалькі ацёлаў з аднолькавым нумарам — напрыклад, два трэція.

Нумар ацёлу скразны па жыцці каровы і паўтарацца не можа. Паўтор азначае або задвоеную загрузку, або з’ехаўшую прывязку: ацёл запісаўся не той жывёле. Другое небяспечней — падзея знікае ў адной каровы і з’яўляецца ў другой, а лік ацёлаў, па якім лічыцца нумар лактацыі і ўзроставая група, хлусіць у абедзвюх.

3.17Працягласць цельнасці па-за межамі

не сыходзіцца

Ад плоднага асемянення да ацёлу менш за 265 або больш за 295 дзён. Пры перасадцы эмбрыёна адлік ідзе ад дня падсадкі, і абедзве мяжы ніжэйшыя на тыдзень.

Цельнасць у галштынаў доўжыцца каля 279 дзён і вагаецца ў межах тыдня. Карацей за 265 — звычайна памылка ў даце ацёлу або выкідыш, запісаны ацёлам. Даўжэй за 295 — часцей за ўсё плодным запісана не тое асемяненне альбо пазнейшае не трапіла ў кнігу.

Мяжа: 265…295 дзён (пры перасадцы эмбрыёна 258…288)

3.18Цяля запісана не там, дзе ацялілася маці

не сыходзіцца

Прыплод ацёлу лічыцца ў іншай гаспадарцы або статку, чым маці ў дзень гэтага ацёлу.

Цяля нараджаецца там, дзе стаіць маці. Разыходжанне азначае адно з двух: або ацёл запісаны не той карове, або цяля з’ехала, а перамяшчэнне ў кнігу не трапіла. Месца — незалежны сведка: дату ў запісе правяць адным рухам, а пераезд пакідае след у другога боку.

3.19Бык натуральнай злучкі стаяў у іншай гаспадарцы

не сыходзіцца

У пакрыццё запісаны бык, які ў гэты дзень лічыўся не ў той гаспадарцы або не на той пляцоўцы, дзе была карова. Асемяненняў штучным семем правіла не датычыцца.

Натуральная злучка патрабуе, каб бык і карова стаялі побач. Бык з іншай гаспадаркі азначае або сувязь не з той жывёлай — як правіла, з цёзкам па мянушцы, — або незапісаную арэнду быка.

Прадукцыйнасць8 правіл

Надоі, тлушч, бялок і іх узгодненасць паміж сабой.

4.1Надой па-за праўдападобнымі межамі

не сыходзіцца

Надой за лактацыю менш за пяцьсот або больш за дваццаць пяць тысяч кілаграмаў.

Дваццаць пяць тысяч сустракаецца ў сусветных рэкардыстак, сорак — ні ў кога. Такая рамка ловіць памылку ў адзінках вымярэння і не закранае добрую жывёлу.

Мяжа: 500…25 000 кг

4.2Тлушч па-за праўдападобнымі межамі

не сыходзіцца

Масавая доля тлушчу па-за дыяпазонам ад двух да шасці з паловай працэнтаў.

За гэтымі межамі звычайна не тлустасць, а пераблытаныя калонкі.

Мяжа: 2,0…6,5 %

4.3Бялок па-за праўдападобнымі межамі

не сыходзіцца

Масавая доля бялку па-за дыяпазонам ад двух да пяці працэнтаў.

Тое ж самае: за межамі — пераблытаныя калонкі, а не рэкорд.

Мяжа: 2,0…5,0 %

4.4У быка запоўнена ўласная прадукцыйнасць

не сыходзіцца

У картцы быка стаяць надой, тлушч, бялок або лактацыі — як у каровы.

Уласнай прадукцыйнасці ў быка не бывае: даіць яго няма чым. Лік трапіў туды пераносам з чужой табліцы або пераблытаным полам, і ён псуе любое сярэдняе па статку, куды бык трапляе нароўні з каровамі.

4.9Ацэнка па тлушчы ў кг не сыходзіцца з ацэнкамі надою і працэнта

не сыходзіцца

Пляменная каштоўнасць па тлушчы ў кілаграмах адрозніваецца больш чым на стандартнае адхіленне ад таго, што вынікае з ацэнак надою і працэнта тлушчу.

Кілаграмы ў ацэнцы не самастойны лік: яны выводзяцца з надою і працэнта. Разыходжанне азначае, што лікі сабраны з розных крыніц — і ў індэкс ідзе тое, чаго ў жывёлы няма. Кожны лік пры гэтым паасобку праўдападобны, таму межы праўдападобнасці такой памылкі не бачаць.

Мяжа: разыходжанне больш за 11,3 кг

4.10Ацэнка па бялку ў кг не сыходзіцца з ацэнкамі надою і працэнта

не сыходзіцца

Пляменная каштоўнасць па бялку ў кілаграмах адрозніваецца больш чым на стандартнае адхіленне ад таго, што вынікае з ацэнак надою і працэнта бялку.

Тое ж самае, што з тлушчам, і небяспечней: бялок важыць у профілі Асацыяцыі чатырнаццаць працэнтаў, а разброс па ім утрая вузейшы, чым па тлушчы. Лішнія сорак кілаграмаў бялку выцягваюць жывёлу ў першы працэнт кнігі.

Мяжа: разыходжанне больш за 6,9 кг

4.12Узроставая група не сыходзіцца з полам

не сыходзіцца

У жывёлы мужчынскага полу стаіць каровія ўзроставая група — «першацёлка», «карова 2 лактацыі» або «карова 3+».

Адно з двух палёў нявернае, і якое менавіта — звонку не відаць. Калі памыліўся пол, жывёла лічыцца каровай ва ўсіх справаздачах па групах і можа атрымаць ацёл. Калі памылілася група, бык трапляе ў выбаркі кароў і псуе іх сярэднія. Сістэма не выбірае за чалавека: сама яна ведае толькі, што разам гэтыя два значэнні існаваць не могуць.

4.13Прадукцыйнасць у жывёлы, якая не цялілася

не сыходзіцца

У жывёлы з групы «цяля» або «цялушка» запоўнены надой, тлушч, бялок або лактацыі.

Да першага ацёлу лактацыі не бывае — даіць няма чым. Або ўзроставая група састарэла і жывёла даўно ацялілася, або радок прадукцыйнасці прыехаў ад другой жывёлы. Першае псуе справаздачы па групах, другое — ацэнку быка па дочках.

Стан і выбыццё3 правілы

Узгодненасць статусу жывёлы з тым, што пра яе запісана.

5.1Занадта вялікі ўзрост пры статусе «у статку»

не сыходзіцца

Жывёла старэйшая за гранічны ўзрост і пры гэтым лічыцца жывой.

Амаль заўсёды азначае, што выбыццё не адзначана, а не што карова дажыла да рэкорду.

Мяжа: старэйшы за 25 гадоў

5.2Выбыццё ўказана, але жывёла ў статку

не сыходзіцца

Запоўнена прычына выбыцця, а стан застаўся «у статку».

Жывёла трапляе ў спісы і лічыльнікі статка, які яна пакінула ўсюды, акрамя паперы.

5.5Падзея запісана пасля выбыцця

не сыходзіцца

У жывёлы ёсць дойка, асемяненне, ацёл або ўзважванне з датай пазней за дзень выбыцця.

Выбылая карова не доіцца і не целіцца ў гэтым статку. Звычайна гэта значыць адно з двух: дата выбыцця пастаўлена няверна, або падзея запісана не той жывёле. Другое небяспечней — падзея прапала ў адной каровы і з’явілася ў другой, і хлусяць абедзве.

Супастаўнасць па статку1 правіла

Адзіная група, дзе знаходка адносіцца не да запісу, а адразу да ўсяго статка. Кожны запіс паасобку тут бездакорны — бяда ў тым, што разам яны атрыманы па-рознаму і параўноўваць іх між сабой нельга. Таму і лічацца яны не па заяўцы, а па ўсім статку: доля, палічаная па выбарцы, назвала б сябе доляй па статку і схлусіла б. Відаць у «Праверыць мой статак» і ў эксперта пры разборы заяўкі; падачу яны не спыняюць.

6.1Надоі заведзены ў розных адзінках

не сыходзіцца

У статку ёсць запісы, дзе надой адрозніваецца ад астатніх на два парадкі: частка ў кілаграмах, частка — падобна, у тонах або цэнтнерах.

Паасобку такія запісы ловіць праверка праўдападобнасці, і гаспадарка бачыць пяцьдзясят аднолькавых папярэджанняў замест адной прычыны. Пакуль адзінкі розныя, любое сярэдняе па статку і любое параўнанне жывёл між сабой бессэнсоўныя.

Мяжа: розніца ў 100 разоў і больш, і такіх запісаў не менш за тры