Праверкі даных
Правілы, паводле якіх кніга спрачаецца з запісам
Гэтая старонка не вычытана носьбітам мовы, на якой вы яе чытаеце. Галіновыя тэрміны могуць быць перададзены недакладна; лічбы і крыніцы пад імі аднолькавыя на ўсіх мовах.
Адкрыты спіс: што правяраецца, чаму гэта памылка і што з ёй рабіць. Правілы названы загадзя.
правіл у рэестры
знаходзяць супярэчнасць у даных
паведамляюць, што даных не хапае
звяртаюць увагу, але не стрымліваюць пацвярджэнне
маюць лікавую мяжу, названую ўслых
Тры станы, і сярод іх няма «выправіць»
Праверка не просіць выправіць запіс, і гэта не ветлівасць. Адрозніць выпраўленне ад падгонкі яна не можа па сваёй будове: правіла, якое кажа «надой 45 000 кг па-за межамі», пры слове «выправіце» просіць паставіць 12 000 — заслона знікне, знак Асацыяцыі стане, а кніга запіша лік, якога ніхто не мераў. Таму праверка называе стан запісу, а рашэнне застаецца за людзьмі.
Станаў тры. «Патрэбны даныя» — палі не запоўнены: няма даты нараджэння, няма пароды, няма ніводнага бацькі. Ашукваць тут няма чаго, шлях адзін — дагрузіць. «Даныя не сыходзяцца» — даныя ёсць і супярэчаць адно аднаму: ацёл раней за нараджэнне, ДНК выключыла запісанага бацьку, крэўнасць больш за сто працэнтаў. Тут праўка запісу якраз і ёсць тое, чаго нельга рабіць без падставы. «Варта паглядзець» — правіла заўважыла дзіўнасць і можа памыляцца.
Розніца паміж другім і трэцім не ў строгасці, а ў тым, ці можа правіла памыляцца. «Бацька маладзейшы за нашчадка» памыляцца не можа — гэта супярэчнасць. «Надой вышэй за дваццаць пяць тысяч» можа: такая карова рэдкая, але магчымая, і забараніць яе значыла б паручыцца за тое, чаго мы не ведаем.
Што адбываецца з запісам, да якога ёсць пытанні
Нічога не выдаляецца і не адкочваецца: даныя ляжаць у кнізе, гаспадарка іх бачыць і правіць. Стрымліваецца іншае — пацвярджэнне Асацыяцыі, той самы знак, дзеля якога запіс і заводзяць. Пакуль знаходка не разабрана, жывёла не пацвярджаецца і племянной па кнізе не лічыцца.
Здымаецца гэта па-рознаму. «Патрэбны даныя» здымаюцца загрузкай таго, чаго не хапае, — і толькі ёю. «Даныя не сыходзяцца» здымаюцца тлумачэннем, якое прымае эксперт: дакументам, даведкай лабараторыі, лістом гаспадаркі пра тое, адкуль узялося разыходжанне. Эксперт мае права палічыць знаходку неістотнай і зняць яе — але здымае ён яе паіменна, для гэтага запісу і гэтага правіла, і гэта застаецца ў гісторыі заяўкі.
Трэці зыход таксама законны: прызнаць, што жывёла племянной не лічыцца. Кніга не абавязана пацвярджаць усё, што ў яе загрузілі, і запіс без пацвярджэння — не брак, а сумленны стан спраў.
Чаго кніга патрабуе апроч узгодненасці
Правілы ніжэй звяраюць даныя паміж сабой. Асобна ад іх кніга глядзіць на паўнату: пацвярджэнне азначае не толькі «разыходжанняў няма», але і «перададзена ўсё неабходнае». Пералік кароткі і адзін на ўсе заяўкі.
Без чаго запіс не пацвярджаецца:
- дата нараджэнняад яе лічацца ўзрост першага ацёлу, нумары лактацый і праверкі радаводу
- пародабез пароды запіс не параўнаць з аднагодкамі і не ўключыць у справаздачы
- бацька: запіс у кнізе або нумар па дакументахкніга пацвярджае паходжанне; без бацькі пацвярджаць няма чаго
- маці: запіс у кнізе або нумар па дакументахбез маці рвецца мацярынская лінія і не лічыцца інбрыдынг нашчадка
- хоць адзін ацёлкарова без ацёлу — гэта або не карова, або страчаная гісторыя
- кантрольныя дойкі (мінімум 6, калі заяўлены надой за 305 дзён)надой за 305 дзён без замераў — лік, узяты невядома адкуль
Спіс
У кожнага правіла ёсць нумар — на яго можна спаслацца ў лісце ці ў размове з падтрымкай: «правіла 45». Нумар адлюстроўвае месца ў рэестры і мяняецца, калі ў сярэдзіну спіса дадаюць новае; нязменны ключ правіла — яго код, ён едзе ў выгрузкі і застаецца ранейшым назаўсёды.
не сыходзіцца: 36правіл у рэестры
Пашпарт2 правілы
Палі самой карткі: нумар, дата нараджэння, парода, кроўнасць.
1.2Дата нараджэння ў будучыні
не сыходзіццаДата нараджэння пазнейшая за сённяшні дзень.
Звычайна пераблытаны месцамі дзень і месяц або памылка ў годзе.
1.4Кроўнасць па-за дыяпазонам
не сыходзіццаКроўнасць меншая за нуль або большая за сто працэнтаў.
Доля крыві — частка цэлага, за сто працэнтаў яна выйсці не можа.
Паходжанне10 правіл
Бацькі, радавод і ўсё, што з яго лічыцца. Памылка тут даражэйшая за іншыя: яна не псуе адзін запіс, а скажае ацэнку ўсіх нашчадкаў.
2.1Жывёла сустракаецца сярод сваіх продкаў
не сыходзіццаІдучы ўверх па радаводзе, вяртаемся да гэтай самай жывёлы.
Абход радавода на такім месцы зацыкліваецца. Разлік інбрыдынгу гэта перажывае — там стаіць затычка, — але цаной таго, што сапраўдны каэфіцыент нельга палічыць ні ў гэтай жывёлы, ні ў яе нашчадкаў.
2.2Немагчымы ўзрост бацькоў
не сыходзіццаНа момант нараджэння нашчадка бацьку было менш за 19 месяцаў або больш за 20 гадоў. Атрыманыя перасадкай эмбрыёна ў гэтым правіле не лічацца зусім.
Менш за дзевятнаццаць — фізічна немагчыма: цельнасць доўжыцца каля 279 дзён. Больш за дваццаць гадоў — амаль заўсёды сувязь не з той жывёлай, напрыклад з поўным цёзкам па мянушцы. Пры перасадцы эмбрыёна ўзрост донара трэба лічыць на дату атрымання эмбрыёна, а не нараджэння цяляці: такога поля ў кнізе пакуль няма, і правіла маўчыць, а разбор кажа, у колькіх запісаў.
2.3Маці нарадзіла двойчы запар занадта хутка
не сыходзіццаУ адной маці двое нашчадкаў з розніцай менш за 270 дзён, і гэта не двайня. Нашчадкі, атрыманыя перасадкай эмбрыёна, у лік не ідуць.
Карова не можа выносіць два прыплады хутчэй, чым доўжыцца цельнасць. Або адзін з нашчадкаў запісаны не той маці, або гэта двайня, адзначаная як два асобныя ацёлы. У донара эмбрыёнаў гэтай забароны няма: яна не выношвала сваіх нашчадкаў, іх выносілі розныя рэцыпіенты, і прамежак паміж нараджэннямі бывае любы.
2.4У маці больш нашчадкаў, чым змяшчаецца ў яе жыццё
не сыходзіццаКолькасць прыплодаў у адной маці большая, чым яна магла прынесці паміж першым магчымым ацёлам і нараджэннем апошняга запісанага нашчадка. Двайняты лічацца за адзін прыплод, нашчадкі ад перасадкі эмбрыёна не лічацца зусім.
Так выглядае злучэнне: два ці тры розныя жывёлы з падобнымі нумарамі зведзены ў адну картку, і ўсё іх патомства запісана на адну карову. Паштучныя правілы такога злучэння не бачаць — кожная сувязь паасобку праўдападобная, а немагчымая іх сума. Памылка пры гэтым не адна: няправільная радаслоўная ва ўсіх нашчадкаў адразу, а разам з ёй іх кроўнасць, інбрыдынг і ацэнка.
2.6Жывёла запісана сваім бацькам
не сыходзіццаУ полі бацькі або маці стаіць сама гэта жывёла.
Абход радавода на такім запісе зацыкліваецца, і каэфіцыент інбрыдынгу палічыць нельга.
2.7Бацькі не таго полу
не сыходзіццаБацькам запісана самка або маці запісаны самец.
Часцей за ўсё пераблытаны месцамі палі бацькі і маці пры ўводзе.
2.8Бацька маладзейшы за нашчадка
не сыходзіццаАдзін з бацькоў нарадзіўся пазней за нашчадка або ў той жа дзень.
Прамая супярэчнасць: звычайна сувязь усталявана не з той жывёлай — напрыклад, з поўным цёзкам па мянушцы.
2.10Радавод па паперы не сыходзіцца з сувяззю
не сыходзіццаНумар бацькі, перапісаны з пасведчання, адрозніваецца ад нумара жывёлы, з якой усталявана сувязь.
Радавод захоўваецца двойчы: сувяззю і тэкстам з дакумента. Пакуль яны супадаюць, гэта падстрахоўка; як толькі разышліся — адзін з двух запісаў няверны, і які менавіта, ведае толькі гаспадарка.
2.13Высокі інбрыдынг
не сыходзіццаКаэфіцыент інбрыдынгу перавышае ўстаноўленую мяжу.
Такое значэнне атрымліваецца пры блізкароднасным спарванні і патрабуе пацвярджэння паходжання дакументамі.
2.14ДНК-тэст выключыў паходжанне
не сыходзіццаПа выніках тэсту паходжанне не пацверджана, а бацькі ў картцы засталіся.
Гэта прамая супярэчнасць паміж дакументам і запісам — і адзіны выпадак, калі сістэма ведае напэўна, што радавод няверны.
Узнаўленне12 правіл
Ацёлы і асемяненні — не паасобку, а як паслядоўнасць у часе.
3.1Першы ацёл занадта рана
не сыходзіццаУзрост першага ацёлу менш за дзевятнаццаць месяцаў.
Цельнасць доўжыцца каля 279 дзён, значыць такі ацёл патрабаваў бы апладнення да палавога паспявання. Гэта памылка ў даце, іншых тлумачэнняў няма.
3.3Два ацёлы пазначаны першымі
не сыходзіццаНумар 1 стаіць у некалькіх ацёлаў адной каровы.
Нумар ацёлу — скразная нумарацыя жыцця каровы, першы бывае адзін.
3.4Ацёлы ідуць не па парадку
не сыходзіццаАцёл з большым нумарам запісаны больш ранняй датай, чым папярэдні.
Кожнае значэнне паасобку праўдападобнае, немагчымы толькі іх парадак. Звычайна пераблытана нумарацыя пры пераносе з ранейшай сістэмы ўліку.
3.5Паміж ацёламі менш за цельнасць
не сыходзіццаПрамежак паміж суседнімі ацёламі карацейшы за дзвесце семдзесят дзён.
Карова не можа ацяліцца двойчы хутчэй, чым доўжыцца цельнасць. Або памылка ў даце, або другім запісам адзначаны аборт.
3.7Падзея запісана двойчы
не сыходзіццаУ адной жывёлы дзве аднолькавыя падзеі ў адну дату: два ацёлы, два асемяненні або дзве дойкі.
Звычайна гэта паўторная загрузка таго ж файла. Пакуль дубль не прыбраны, усе сярэднія па жывёле лічацца па падвоеных даных, а нумарацыя ацёлаў ідзе наперад.
3.8Асемяненне занадта рана пасля ацёлу
не сыходзіццаПаміж ацёлам і асемяненнем менш за дваццаць дзён.
Раней за дваццаты дзень матка не аднавілася, і асемяняць фізічна няма чаго. Гэта не смелы менеджмент, а памылка ў даце.
3.9Тэст на цельнасць раней за асемяненне
не сыходзіццаДата праверкі цельнасці стаіць раней за дату самога асемянення.
Парадак падзей перавернуты: правяраць няма чаго да таго, як асемянілі.
3.10Бык нарадзіўся пазней за асемяненне
не сыходзіццаБык-вытворца, запісаны ў асемяненне, нарадзіўся пасля яго даты.
Сувязь усталявана не з той жывёлай — як правіла, з цёзкам па мянушцы або па кароткім нумары.
3.14Два ацёлы пад адным нумарам
не сыходзіццаУ жывёлы некалькі ацёлаў з аднолькавым нумарам — напрыклад, два трэція.
Нумар ацёлу скразны па жыцці каровы і паўтарацца не можа. Паўтор азначае або задвоеную загрузку, або з’ехаўшую прывязку: ацёл запісаўся не той жывёле. Другое небяспечней — падзея знікае ў адной каровы і з’яўляецца ў другой, а лік ацёлаў, па якім лічыцца нумар лактацыі і ўзроставая група, хлусіць у абедзвюх.
3.17Працягласць цельнасці па-за межамі
не сыходзіццаАд плоднага асемянення да ацёлу менш за 265 або больш за 295 дзён. Пры перасадцы эмбрыёна адлік ідзе ад дня падсадкі, і абедзве мяжы ніжэйшыя на тыдзень.
Цельнасць у галштынаў доўжыцца каля 279 дзён і вагаецца ў межах тыдня. Карацей за 265 — звычайна памылка ў даце ацёлу або выкідыш, запісаны ацёлам. Даўжэй за 295 — часцей за ўсё плодным запісана не тое асемяненне альбо пазнейшае не трапіла ў кнігу.
3.18Цяля запісана не там, дзе ацялілася маці
не сыходзіццаПрыплод ацёлу лічыцца ў іншай гаспадарцы або статку, чым маці ў дзень гэтага ацёлу.
Цяля нараджаецца там, дзе стаіць маці. Разыходжанне азначае адно з двух: або ацёл запісаны не той карове, або цяля з’ехала, а перамяшчэнне ў кнігу не трапіла. Месца — незалежны сведка: дату ў запісе правяць адным рухам, а пераезд пакідае след у другога боку.
3.19Бык натуральнай злучкі стаяў у іншай гаспадарцы
не сыходзіццаУ пакрыццё запісаны бык, які ў гэты дзень лічыўся не ў той гаспадарцы або не на той пляцоўцы, дзе была карова. Асемяненняў штучным семем правіла не датычыцца.
Натуральная злучка патрабуе, каб бык і карова стаялі побач. Бык з іншай гаспадаркі азначае або сувязь не з той жывёлай — як правіла, з цёзкам па мянушцы, — або незапісаную арэнду быка.
Прадукцыйнасць8 правіл
Надоі, тлушч, бялок і іх узгодненасць паміж сабой.
4.1Надой па-за праўдападобнымі межамі
не сыходзіццаНадой за лактацыю менш за пяцьсот або больш за дваццаць пяць тысяч кілаграмаў.
Дваццаць пяць тысяч сустракаецца ў сусветных рэкардыстак, сорак — ні ў кога. Такая рамка ловіць памылку ў адзінках вымярэння і не закранае добрую жывёлу.
4.2Тлушч па-за праўдападобнымі межамі
не сыходзіццаМасавая доля тлушчу па-за дыяпазонам ад двух да шасці з паловай працэнтаў.
За гэтымі межамі звычайна не тлустасць, а пераблытаныя калонкі.
4.3Бялок па-за праўдападобнымі межамі
не сыходзіццаМасавая доля бялку па-за дыяпазонам ад двух да пяці працэнтаў.
Тое ж самае: за межамі — пераблытаныя калонкі, а не рэкорд.
4.4У быка запоўнена ўласная прадукцыйнасць
не сыходзіццаУ картцы быка стаяць надой, тлушч, бялок або лактацыі — як у каровы.
Уласнай прадукцыйнасці ў быка не бывае: даіць яго няма чым. Лік трапіў туды пераносам з чужой табліцы або пераблытаным полам, і ён псуе любое сярэдняе па статку, куды бык трапляе нароўні з каровамі.
4.9Ацэнка па тлушчы ў кг не сыходзіцца з ацэнкамі надою і працэнта
не сыходзіццаПляменная каштоўнасць па тлушчы ў кілаграмах адрозніваецца больш чым на стандартнае адхіленне ад таго, што вынікае з ацэнак надою і працэнта тлушчу.
Кілаграмы ў ацэнцы не самастойны лік: яны выводзяцца з надою і працэнта. Разыходжанне азначае, што лікі сабраны з розных крыніц — і ў індэкс ідзе тое, чаго ў жывёлы няма. Кожны лік пры гэтым паасобку праўдападобны, таму межы праўдападобнасці такой памылкі не бачаць.
4.10Ацэнка па бялку ў кг не сыходзіцца з ацэнкамі надою і працэнта
не сыходзіццаПляменная каштоўнасць па бялку ў кілаграмах адрозніваецца больш чым на стандартнае адхіленне ад таго, што вынікае з ацэнак надою і працэнта бялку.
Тое ж самае, што з тлушчам, і небяспечней: бялок важыць у профілі Асацыяцыі чатырнаццаць працэнтаў, а разброс па ім утрая вузейшы, чым па тлушчы. Лішнія сорак кілаграмаў бялку выцягваюць жывёлу ў першы працэнт кнігі.
4.12Узроставая група не сыходзіцца з полам
не сыходзіццаУ жывёлы мужчынскага полу стаіць каровія ўзроставая група — «першацёлка», «карова 2 лактацыі» або «карова 3+».
Адно з двух палёў нявернае, і якое менавіта — звонку не відаць. Калі памыліўся пол, жывёла лічыцца каровай ва ўсіх справаздачах па групах і можа атрымаць ацёл. Калі памылілася група, бык трапляе ў выбаркі кароў і псуе іх сярэднія. Сістэма не выбірае за чалавека: сама яна ведае толькі, што разам гэтыя два значэнні існаваць не могуць.
4.13Прадукцыйнасць у жывёлы, якая не цялілася
не сыходзіццаУ жывёлы з групы «цяля» або «цялушка» запоўнены надой, тлушч, бялок або лактацыі.
Да першага ацёлу лактацыі не бывае — даіць няма чым. Або ўзроставая група састарэла і жывёла даўно ацялілася, або радок прадукцыйнасці прыехаў ад другой жывёлы. Першае псуе справаздачы па групах, другое — ацэнку быка па дочках.
Стан і выбыццё3 правілы
Узгодненасць статусу жывёлы з тым, што пра яе запісана.
5.1Занадта вялікі ўзрост пры статусе «у статку»
не сыходзіццаЖывёла старэйшая за гранічны ўзрост і пры гэтым лічыцца жывой.
Амаль заўсёды азначае, што выбыццё не адзначана, а не што карова дажыла да рэкорду.
5.2Выбыццё ўказана, але жывёла ў статку
не сыходзіццаЗапоўнена прычына выбыцця, а стан застаўся «у статку».
Жывёла трапляе ў спісы і лічыльнікі статка, які яна пакінула ўсюды, акрамя паперы.
5.5Падзея запісана пасля выбыцця
не сыходзіццаУ жывёлы ёсць дойка, асемяненне, ацёл або ўзважванне з датай пазней за дзень выбыцця.
Выбылая карова не доіцца і не целіцца ў гэтым статку. Звычайна гэта значыць адно з двух: дата выбыцця пастаўлена няверна, або падзея запісана не той жывёле. Другое небяспечней — падзея прапала ў адной каровы і з’явілася ў другой, і хлусяць абедзве.
Супастаўнасць па статку1 правіла
Адзіная група, дзе знаходка адносіцца не да запісу, а адразу да ўсяго статка. Кожны запіс паасобку тут бездакорны — бяда ў тым, што разам яны атрыманы па-рознаму і параўноўваць іх між сабой нельга. Таму і лічацца яны не па заяўцы, а па ўсім статку: доля, палічаная па выбарцы, назвала б сябе доляй па статку і схлусіла б. Відаць у «Праверыць мой статак» і ў эксперта пры разборы заяўкі; падачу яны не спыняюць.
6.1Надоі заведзены ў розных адзінках
не сыходзіццаУ статку ёсць запісы, дзе надой адрозніваецца ад астатніх на два парадкі: частка ў кілаграмах, частка — падобна, у тонах або цэнтнерах.
Паасобку такія запісы ловіць праверка праўдападобнасці, і гаспадарка бачыць пяцьдзясят аднолькавых папярэджанняў замест адной прычыны. Пакуль адзінкі розныя, любое сярэдняе па статку і любое параўнанне жывёл між сабой бессэнсоўныя.